متن کامل مقاله
بیش از دوازده نفتکش با پرچم ایران در نزدیکی سواحل سریلانکا جمع شدهاند؛ همزمان با گذشت شش ماه از جنگ، محاصره دریایی آمریکا دسترسی به بنادر ایران را تقریباً بهطور کامل قطع کرده است.
دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد حدود ۱۳ نفتکش ایرانی به همراه چند کشتی دیگر وابسته به «ناوگان در سایه» ایران، در مرز آبهای سرزمینی سریلانکا لنگر انداختهاند. محاصره دریایی آمریکا علیه کشتیهایی که از بنادر ایران استفاده میکنند، مانع بازگشت آنها به ایران شده است. این محاصره نخستین بار در ماه آوریل اعمال شد و در ژوئیه، پس از شکست آتشبس یکماهه، دوباره به اجرا درآمد.
سمیر مدنی (Samir Madani)، از بنیانگذاران شرکت اطلاعات دریایی TankerTrackers.com، گفت: «ناوگانی متشکل از حدود ۲۰ نفتکش دولتی ایران که همگی خالی از بار هستند، تصمیم گرفتهاند در منطقه ویژه اقتصادی سریلانکا پناه بگیرند.»
مدنی گفت آبخور این کشتیها نشان میدهد که خالی هستند و احتمالاً قصد دارند برای بارگیری دوباره وارد آبهای ایران شوند. او افزود همین موضوع آنها را «در معرض خطر حمله» قرار میدهد؛ «الگویی که در بررسی حملات هوایی گذشته US Central Command به نفتکشهای ایرانی مشاهده کردهایم».
محاصره دریایی آمریکا یکی از موثرترین ابزارهای واشنگتن علیه ایران بوده و مانع واردات سوخت به این کشور و کسب درآمد از صادرات نفت شده است.
انیمیشنی که نفتکشها را در نزدیکی سواحل سریلانکا نشان میدهد © MarineTraffic
با این حال، این اقدام تا کنون نتوانسته تنگه هرمز را کاملاً بازگشایی کند یا به جنگی که در ماه فوریه با بمبارانهای مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد، پایان دهد.
اسکات بسنت (Scott Bessent)، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه گفت این کشور فشارهای خود را بر ایران افزایش میدهد و تحریمهای ثانویه را علیه نهادهایی که با ایران معامله میکنند گسترش خواهد داد. بسنت در مطلبی برای FT این اقدام را «روز دیِ اقتصادی» (economic D-Day) توصیف کرد.
نیروهای آمریکایی اعلام کردند تا ۲۴ اوت مسیر ۷۱ کشتی تجاری را از مقصد ایران تغییر دادهاند، سه فروند را از کار انداختهاند و برای «اطمینان از رعایت» محاصره وارد دو کشتی دیگر شدهاند.
بر اساس دادههای پلتفرم Kpler، از اواسط ژوئیه تاکنون هیچ نفتکشی با مقصد خارج از خلیج فارس در پایانه اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک بارگیری نکرده است.
در عوض، نفتکشهای خالی در نزدیکی سواحل جنوب غربی سریلانکا و پاکستان در حال تجمع هستند. گروه آمریکایی United Against Nuclear Iran اعلام کرد ۴۸ نفتکش دیگر نیز که نامشان در فهرست جابهجایی نفت خام ایران ثبت شده، در لنگرگاهی در نزدیکی مالزی متوقف ماندهاند؛ جایی که کشتیهای ایرانی معمولاً محمولههای خود را به شناورهای چینی عازم پالایشگاههای مستقل «تیپات» (teapot) در چین منتقل میکردند.
به گفته تحلیلگران، نفتکشهای مستقر در اطراف سریلانکا در صورت نزدیک شدن نیروهای US Indo-Pacific Command، در حاشیه آبهای سرزمینی این کشور حرکت میکردند. طبق قوانین بینالمللی، آمریکا معمولاً اجازه ندارد به کشتیها در داخل آبهای سرزمینی یک کشور بیطرف (که تا ۱۲ مایل دریایی از خط ساحلی امتداد دارد) حمله کند.
در ماه مارس، یک زیردریایی آمریکایی ناوچه ایرانی دنا (IRIS Dena) را غرق کرد که در فاصله حدود ۱۹ مایل دریایی از سواحل سریلانکا قرار داشت.
وزارت بنادر و نیروی دریایی سریلانکا اعلام کردند از تجمع نفتکشهای ایرانی در نزدیکی سواحل این کشور بیخبر هستند. وزارت امور خارجه و رییس بندر در سازمان بنادر سریلانکا در کلمبو نیز به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی ندادند.
برت اریکسون (Brett Erickson)، مدیر ارشد شرکت Obsidian Risk Advisors، گفت محاصره آمریکا با وجود موفقیت در متوقف کردن تردد کشتیهای ایرانی، بعید است به هدف خود برای بازگشایی این تنگه مورد مناقشه برسد.
او افزود که «روز دیِ اقتصادی» بسنت خطر «پاسخ تلافیجویانه ایران را به همراه دارد که میتواند اقتصاد جهانی را فلج کند».