رئیسجمهور منتخب ایالات متحده، دونالد ترامپ، استفاده از نیروی نظامی برای تصرف گرینلند را رد نکرده است. اما حضور نظامی آمریکا در این منطقه مدتهاست که بسیار فراتر از چند کشتی، گشتهای سورتمهای سگها، و یک هواپیمای نظارتیِ تحت کنترل تأمینکننده امنیتی جزیره، دانمارک، بوده است.
پایگاه فضایی«پیتوفیک»،که از پایان جنگ جهانی دوم در شمالیترین نقطه گرینلند واقع شده است، میزبان ۲۰۰ نفر از پرسنل نظامی ایالات متحده و ۴۵۰ نفر دیگر از نیروها و پیمانکاران متحدین آمریکا است. این پایگاه بخشی از سامانه هشدار اولیه موشکی واشنگتن است و خدمات نظارت فضایی و فرماندهی ماهوارهای نیز ارائه میدهد.
شمالیترین پایگاه ایالات متحده – که تنها حدود ۱۵۰۰ کیلومتر از قطب شمال فاصله دارد – نماد قدرتمندی از اهمیت حیاتی گرینلند برای امنیت آمریکا است. اما اهمیتژئواستراتژیکاین منطقه احتمالاً با تغییرات اقلیمی و شکلگیری دوبارهشمالگانافزایش خواهد یافت، زیرا مسیرهای تجاری جدیدی نزدیک به آمریکای شمالی باز خواهند شد و گرینلند در مرکز رقابت فزاینده قطبی میان ایالات متحده، چین و روسیه قرار خواهد گرفت.
«میکِل رونگه اولسن»، پژوهشگر ارشد در مؤسسه مطالعات بینالمللی دانمارک، گفت: «برای آمریکا، مشکل علاقهمندی چین و روسیه به شمالگان است. ایالات متحده شمالگان را بهعنوان منطقهای برای رقابت ژئوپلیتیکی میبیند. بسیار مهم است که آمریکا قدرتهای بزرگ دیگر را از گرینلند دور نگه دارد.»
وقتی ترامپ در سال ۲۰۱۹ برای اولین بار علاقهاش به خرید گرینلند را ابراز کرد، آن را بهعنوان یک «معامله بزرگ املاک و مستغلات» توصیف کرد و بر جنبههای اقتصادی جدا کردن این منطقه از دانمارک تأکید داشت. اما این بار، تمرکز او تغییر کرده است. او روز سهشنبه گفت: «ما به گرینلند برای اهداف امنیت ملی نیاز داریم»، و به لزوم بازداشتن کشتیهای روسی و چینی اشاره کرد.
بزرگترین جزیره جهان که بخشی از یک قاره نیست، با وجود جمعیت ۵۷ هزار نفریاش، نقشی فراتر از اندازه خود در مسائل امنیتی ایفا میکند. این جزیره در ابتدای گذرگاههای شمالغربی و شمالشرقی از طریق شمالگان قرار دارد، که احتمالاً با ذوب شدن یخها بیشتر به روی کشتیرانی تجاری باز خواهند شد، و در نزدیکی مسیرهای حیاتی زیردریاییهای روسی و دیگر کشورها واقع شده است.
گرینلند که بخشی از خشکی آمریکای شمالی محسوب میشود، یک قلمرو خودمختار تحت حاکمیت دانمارک است که پایتخت آن به واشنگتن دیسی نزدیکتر ازکپنهاگاست.
جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین ترامپ، که در زمان مطرح شدن ایده خرید گرینلند در این سمت بود، اخیراً به روزنامه «فری پرس» گفت: «گرینلند به دلایل متعدد با امنیت ما ارتباط نزدیک دارد و این از زمان جنگ جهانی دوم آشکار بوده است.»
بولتون افزود: «ما از تلاشهای مکرر چین برای گسترش نفوذش میدانیم که آنها میخواهند به یک قدرت شمالگانی تبدیل شوند… بنابراین، با توجه به نزدیکی جغرافیایی گرینلند به آمریکا… این جزیره بهطور واضح یک منافع راهبردی است.»
پرسش این است که آیا رویکرد تهاجمی ترامپ – که احتمالاً تهدید به اقدام نظامی علیه یکی از همپیمانان ناتو میکند – به تلاشهای آمریکا برای تقویت امنیت در گرینلند کمک میکند یا به آن آسیب میزند.
لحن واکنش دانمارک به طرز قابل توجهی آرامشبخش بوده، حتی اگر بر این مسئله پافشاری کرده باشد که گرینلند فروشی نیست.لارس لوکه راسموسن، وزیر امور خارجه دانمارک، روز چهارشنبه گفت که آماده است با ایالات متحده در مورد «چگونگی همکاری حتی نزدیکتر از آنچه تاکنون انجام دادهایم برای تضمین تحقق جاهطلبیهای آمریکا [در شمالگان]» گفتوگو کند.
دانمارک، که حضور نظامی خود در گرینلند را به فرماندهی شمالگانی با تنها ۷۵ نفر محدود کرده، تلاش کرده است به آمریکا نشان دهد که مایل به ارتقای حضور امنیتی خود در این جزیره است.
در سال ۲۰۲۱، دانمارک افزایش ۲۵۰ میلیون دلاری در قابلیتهای نظارتی در گرینلند و جزایر فارو – دیگر قلمرو خودمختار دانمارک – را اعلام کرد. و در شب کریسمس سال گذشته، درست پس از آنکه ترامپ بار دیگر تمایل خود را برای کنترل گرینلند ابراز کرد،ترولز لوند پولسن، وزیر دفاع دانمارک، گفت که این کشور شمالی تا سقف ۲ میلیارد دلار در کشتیهای جدید، پهپادها، تیمهای گشت سورتمهای، تقویت فرماندهی شمالگانی خود و توسعه باند فرودگاهی برای پذیرش هواپیماهایF-35در این جزیره سرمایهگذاری خواهد کرد.
با این حال، چالشهای مرتبط با دفاع از این جزیره وسیع در سال ۲۰۲۳ زمانی آشکار شد که یک کشتی تفریحی در ساحل شرقی گرینلند به گل نشست و چهار روز طول کشید تا اولین کشتی نجات از نیروی نظامی دانمارک به آنجا برسد.
- *اولسن**از مؤسسه مطالعات بینالمللی دانمارک گفت: «این یک وضعیت بسیار حساس برای دانمارک است… اما دانمارک در گرینلند به شکل فوقالعادهای پذیرای آمریکا بوده است. بنابراین جای تعجب است که ایالات متحده نیاز به انجام چنین اقداماتی داشته باشد، چرا که از قبل آزادی عمل کامل در این منطقه دارد.»
کارشناسان و مقامات گرینلندی میگویند که گفتوگوهایی درباره افزایش حضور نظامی ایالات متحده در این جزیره شمالگانی مطرح شده است، حتی ممکن است ساخت یک پایگاه دوم نیز مدنظر باشد. چند سال پیش، یکی از وزرای کنونی گرینلند گفته بود که آنها از حضور بیشتر نیروهای دفاعی آمریکا در جزیره «خوشحال» خواهند شد و آن را «اطمینانبخش» توصیف کرد.
تلاش برای دستیابی گرینلند به استقلال از دانمارک – که احتمالاً موضوع اصلی انتخابات آوریل امسال خواهد بود اما به دلیل چالشهای اقتصادی هنوز فاصله زیادی تا تحقق دارد – نیاز به یک تأمینکننده امنیت خارجی برای دفاع از جزیره و همچنین نیاز به سرمایهگذاران خارجی را افزایش خواهد داد.
یکی از مقامات گرینلند گفت: «ما نمیخواهیم یک قدرت استعماری جدید داشته باشیم. اما واضح است که نمیتوانیم خودمان از نظر مالی یا نیروی انسانی از دفاع خود مراقبت کنیم.»
- *جان بولتون**پیشنهاد کرد که ترامپ عاقلانهتر است «دهان خود را ببندد» و بگذارد مقامات در واشنگتن، کپنهاگ و نووک (پایتخت گرینلند) یک رابطه جدید را تنظیم کنند. اما به نظر نمیرسد رئیسجمهور منتخب از این توصیه پیروی کند، چرا که او تأکید کرده است دانمارک باید از گرینلند صرفنظر کند «زیرا ما به آن برای امنیت ملی نیاز داریم.»
- *اولسن**گفت که در نهایت این گرینلندیها خواهند بود که تصمیم میگیرند، و ترامپ باید نه تنها تهدید کند بلکه نشان دهد که ایالات متحده چه چیزی میتواند به آنها از نظر امنیتی ارائه دهد. او افزود: «آمریکا چه چیزی آماده ارائه به گرینلند است؟ پیش از اینکه این مشخص شود، دشوار است بدانیم گرینلند چگونه عمل خواهد کرد.»
Richard Milne
برای دریافت نسخه اصلی این مقاله یا سایر مقاله های روزنامه های معتبر دنیا، لینک مورد نظر را به wevs_ir@ در تلگرام ارسال کنید.