متن کامل مقاله
موج فروش اوراق قرضه در بازارهای جهانی روز سهشنبه شدت گرفت و هزینه استقراض بریتانیا را به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۸ و ژاپن را به اوجهایی رساند که از دهه ۱۹۹۰ دیده نشده بود؛ چرا که سرمایهگذاران پیشبینی میکنند بانکهای مرکزی سرعت افزایش نرخ بهره را بیشتر خواهند کرد.
بازده اوراق قرضه دولتی دهساله بریتانیا (gilt) با ۰.۰۸ واحد درصد افزایش به ۵.۲۳ درصد رسید که بالاترین رقم از زمان بحران مالی جهانی است. همزمان، بازده اوراق ۳۰ساله با جهشی ۰.۱۲ واحد درصدی برای نخستین بار از اواخر دهه ۱۹۹۰ مرز ۵.۹ درصد را لمس کرد.
بازده اوراق دهساله ژاپن به ۳ درصد رسید که بالاترین سطح از سال ۱۹۹۶ است. بازده اوراق دهساله خزانهداری آمریکا با ۰.۰۳ واحد درصد افزایش به ۴.۷۸ درصد رسید و بازده اوراق دوساله، که حساسیت بالایی به نرخ بهره دارد، به ۴.۳۸ درصد افزایش یافت که بالاترین سطح از اوایل سال ۲۰۲۵ است. بازده اوراق قرضه خلاف جهت قیمت آنها حرکت میکند.
این نوسانات پس از شعلهور شدن دوباره درگیریها در خاورمیانه و افزایش انتظارات برای بالابردن نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی جهت مهار تورم ناشی از قیمتهای بالای انرژی رخ داد؛ موضوعی که فشار را بر دولتهای بدهکار بیشتر میکند.
کریگ اینچز (Craig Inches)، مدیر بخش نرخها و نقدینگی در Royal London Asset Management گفت بازارهای اوراق قرضه در یک «چرخه شوم» گرفتار شدهاند.
او افزود: «درگیریها تمام نمیشود، بازده اوراق باید نااطمینانیهای بیشتری را در قیمت لحاظ کند، اما دولتها هنوز باید استقراض بسیار بیشتری انجام دهند… هیچ فرصتی برای نفس کشیدن وجود ندارد.»
نفت خام برنت روز سهشنبه با ۲.۴ درصد افزایش به ۹۲.۶۹ دلار در هر بشکه رسید. دادههای روز سهشنبه نشان داد که تورم منطقه یورو در ماه اوت طبق پیشبینیها به ۳.۳ درصد رسید و تورم بخش انرژی تا ۱۴.۳ درصد جهش کرد.
همزمان با فروش اوراق قرضه، بازارهای سهام جهان نیز افت کردند. شاخص S&P 500 در والاستریت ۰.۷ درصد و Nasdaq 100 حدود ۱.۴ درصد افت کرد. شاخص گستردهتر Stoxx Europe 600 هم ۰.۳ درصد کاهش یافت.
بازده اوراق بدهی در سراسر جهان امسال رو به رشد بوده و لحن سرسختانه کوین وارش (Kevin Warsh)، رئیس جدید Federal Reserve آمریکا، در سخنرانی هفته گذشتهاش در همایش Jackson Hole نیز موج فروش را تشدید کرده است. سرمایهگذاران در حال حاضر شانس افزایش نرخ بهره در اواخر این ماه را حدود دو سوم ارزیابی میکنند.
افزایش هزینههای استقراض، فشار را بر اندی برنهام (Andy Burnham) نخستوزیر بریتانیا در آستانه بودجه ماه آینده و همچنین سانائه تاکایچی (Sanae Takaichi) نخستوزیر ژاپن بیشتر میکند؛ کسی که با پرسشهایی درباره نحوه تأمین مالی برنامههای عظیم محرک اقتصادی خود روبهرو است.
رشد بازده اوراق ژاپن پس از آن رخ داد که اسکات بسنت (Scott Bessent)، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه در حاشیه نشست G20 در آمریکا با ساتسوکی کاتایاما (Satsuki Katayama) وزیر دارایی ژاپن و کازوئو اوئدا (Kazuo Ueda) رئیس BoJ دیدار کرد. به گزارش رسانه دولتی ژاپن NHK، بسنت گفت گام بعدی توکیو باید افزایش نرخ بهره باشد.
بسنت در گفتوگوی بعدی با CNBC گفت: «من اطلاعاتی دارم که بازار ندارد، و باور دارم دولت ژاپن و BoJ اقداماتی انجام خواهند داد که ارزش ین را تقویت میکند.»
حتی پیش از اظهارات بسنت نیز بازار احتمال بالایی میداد که BoJ در جلسه سیاست پولی ۱۸ سپتامبر، نرخ بهره را با ۰.۲۵ واحد درصد افزایش به ۱.۲۵ درصد برساند.
برنامههای هزینهای تاکایچی، از جمله کاهش بحثبرانگیز مالیات بر مصرف، نگرانیها درباره وضعیت مالی ژاپن را تشدید کرده است. وزارت دفاع ژاپن بودجهای بیسابقه برای سال مالی آینده ارائه داده و بسته محرک اقتصادی اصلی تاکایچی مستلزم مخارج دولتی عظیمی است.
این نگرانیها به پیشبینیها علیه ین و انتظار برای افزایش بازده اوراق دامن زده است.
تاکاهیده کیوچی (Takahide Kiuchi)، عضو پیشین هیئتمدیره BoJ و تحلیلگر Nomura Research Institute گفت: «رسیدن بازدهی به ۳ درصد پیامی از سوی بازار است که میتواند تا حدی تاکایچی را مجبور به اصلاح برخی از سیاستهای انبساطی مالی خود کند.»
سرمایهگذاران میگویند استقراضهای هنگفت شرکتهای بزرگ فناوری (hyperscalers) برای تأمین هزینههای سرسامآور هوش مصنوعی نیز بازده اوراق دولتی را بالاتر برده است.
مایک بل (Mike Bell)، مدیر استراتژی بازار در RBC BlueBay Asset Management گفت جهش قیمت انرژی «در شرایطی رخ میدهد که عرضه اوراق قرضه دولتی و شرکتی بسیار بیشتر شده است» و این موضوع «بخشی از روند صعودی بازده اوراق بلندمدت دولتی طی چند ماه گذشته را توجیه میکند».
اریک رابرتسن (Eric Robertsen)، مدیر تحقیقات جهانی و استراتژیست ارشد در Standard Chartered گفت: «همه درست در زمانی که هزینههای تأمین مالی بالا رفته، استقراض خود را بیشتر میکنند. وضعیت مالی در هیچ جا رو به بهبود نیست. تا زمانی که تغییری در این عوامل بنیادی نبینیم، بازده اوراق بلندمدت لنگرگاهی نخواهد داشت.»
تصویرسازی دادهها از ری داگلاس (Ray Douglas)