متن کامل مقاله
با کاهش سطح زندگی، ایرانیها از ترس کمبود کالا برای خرید سوخت و غذا هجوم میبرند
همراز بیان (Hamraz Bayan)
ایرانیها این هفته برای خرید سوخت و مواد غذایی هجوم بردند؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش فشارهای اقتصادی است، چرا که تهدید دولت ترامپ به تشدید تحریمها ترس از کمبود شدیدتر کالا و سختیهای بیشتر را برانگیخته است.
تجمعات اعتراضی کوچک اتحادیههای کارگری—که در طول جنگ تقریباً متوقف شده بود—دوباره در سراسر کشور شکل میگیرد. کارگران نفت، بازنشستگان و معلمان برای اعتراض به افت ارزش پول ملی و افزایش هزینههای زندگی دور هم جمع شدهاند.
همین مشکلات باعث اعتراضاتی شد که حوالی سال نو حکومت را تکان داد و به سرکوبی خشن با هزاران کشته ختم شد. گرچه دولت تا حدی اعتراض به مسائل اقتصادی را به عنوان سوپاپ اطمینان برای تخلیه خشم مردم تحمل میکند، اما برخی از این تجمعها با وجود خطرات موجود، رنگوبوی سیاسی هم گرفته است.
به گزارش خبرگزاری ILNA، روز دوشنبه کارگران سکوهای نفتی و گازی در قطب انرژی عسلویه اعتراض کردند و گفتند کارگرانی که چرخ تولید را میچرخانند نباید با بحران معیشت روبهرو باشند یا برای پرداخت کرایه خانه دستوپا بزنند.
روز قبل از آن هم حدود ۱۰۰ کارگر در مجتمع فولاد شادگان در غرب ایران در اعتراض به اخراج خود دست به تجمع زده بودند.
آمریکا امیدوار است از این نارضایتیها برای فشار بر رهبران ایران استفاده کند تا آنها را پای میز توافق برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به جنگ با شرایطی بهتر بکشاند.
اسکات بسنت (Scott Bessent)، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه گفت کشورها و شرکتهایی که با تهران تجارت کنند، با برخورد تند این دولت روبهرو خواهند شد. این تهدیدها در حالی مطرح میشود که خسارتهای جنگی، محاصره دریایی توسط نیروی دریایی آمریکا و تحریمهای سفتوسختتر، همین حالا هم اقتصاد رو به سقوط ایران را به شدت تحت فشار گذاشته است.
خیلی از تحلیلگران میگویند این تاکتیکها به مردم ایران ضربه سختی میزند، اما بعید است رهبران کشور را به عقبنشینی وادارد؛ کسانی که سالها در برابر تحریمهای سخت دوام آوردهاند و حس میکنند درگیر یک جنگ موجودیتی هستند. آنها برای ایستادگی، دست به سهمیهبندی و هدایت منابع از بخشهای سرمایهگذاری زدهاند.
آمریکا نیز با فشارهای اقتصادی روبهرو است. بسنت گفت از اقدام فوری خودداری کرده چون نمیخواسته به اقتصاد جهان شوک وارد کند.
شرایط در ایران آشکارا در حال بدتر شدن است. صفهای طولانی در برابر پمپبنزینها در پایتخت و دیگر شهرها تشکیل شده است. به گفته اهالی و مقامات، سوخت برخی از جایگاهها تمام شده است.
رانندگان پیش از اجرای طرح کاهش سهمیه سوخت یارانهای، برای پر کردن باک خودروهای خود هجوم آوردهاند. ایرانیها به یکی از ارزانترین بنزینهای جهان دسترسی دارند و در برخی موارد کمتر از یک پنی برای هر کوارت میپردازند. اما دولت قصد دارد پس از آسیب دیدن پالایشگاهها در طول جنگ و در میان نگرانیها از قطع واردات سوخت بهدلیل تحریمهای جدید، سوخت را سهمیهبندی کند.
حمید حسینی (Hamid Hosseini)، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت ایران، گفت تولید سوخت در ایران پاسخگوی نیازهای داخلی نیست و همین مسئله کشور را در برابر فشار تحریمهای جدید آمریکا آسیبپذیر میکند. او گفت واردات از بلاروس، ترکمنستان و قزاقستان انجام میشود.
به گفته ساکنان، این هفته قفسههای روغن خوراکی و برنج در برخی سوپرمارکتهای تهران بهطور موقت خالی شد، چرا که خریداران برای احتکار و ذخیره کردن هجوم برده بودند.
دولت تاکید دارد کالاهای اساسی کافی برای مصرف چند ماه در اختیار دارد. اما تصمیم آمریکا برای تشدید محدودیتها بر تجارت خارجی ایران، همین حالا هم اثر روانی خود را گذاشته است. بخش زیادی از برنج مصرفی کشور از هند و از طریق امارات متحده عربی وارد میشود؛ کشوری که هفته گذشته اعلام کرد روابط تجاری خود را با ایران قطع میکند.
یک مترجم در تهران گفت: «جو متشنجی حاکم بود و در بعضی محلهها مردم به سوپرمارکتها هجوم بردند. خطر کمبود کالا بهدلیل تهدیدهای تحریمی آمریکا باعث وحشت عمومی شده است.»
کالاها در فروشگاههای اینترنتی و بازارهای بالاشهر راحتتر پیدا میشدند.
سقوط سریع ارزش پول ملی، خریداران را وادار کرده تا قبل از بیارزشتر شدن ریال، آن را خرج کنند. روز دوشنبه ارزش پول ایران به کف تاریخی بیش از دو میلیون ریال در برابر هر دلار رسید؛ یعنی ۷ درصد افت طی یک هفته، به طوری که ارزش آن نسبت به یک سال قبل نصف شده است.
خیلی از مصرفکنندگان حالا برای تأمین هزینههای اولیه زندگی زیر بار قرض و وام جدید میروند. به گفته اهالی، گوشت اغلب نسیه و بهصورت قسطی با سود خریداری میشود.