متن کامل مقاله
۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۰ شب به وقت شرق آمریکا
در یک نشست کاملاً هماهنگشده در آسیای مرکزی، نارندرا مودی (Narendra Modi)، نخستوزیر هند، برای لحظهای از چهارچوب معمول خارج شد تا از ولادیمیر پوتین (Vladimir Putin)، رئیسجمهور روسیه انتقاد کند؛ کشوری که از دوران شوروی شریک نزدیک دهلی نو بوده است.
او در حالی که کنار پوتین بیاحساس در سالن پذیرایی مجللی در قرقیزستان نشسته بود، به او گفت زمان آن رسیده که «از یک جنگ بیپایان به سوی پایان جنگ حرکت کنیم».
این نخستین باری نبود که مودی از جنگ انتقاد میکرد، اما این حرف به شکل چشمگیری مستقیم و محکم بود. این تذکر نشاندهنده تغییر لحن تدریجی برخی از شرکای مسکو در ماههای اخیر است؛ چرا که هزینههای جنگی که اکنون وارد پنجمین سال خود شده، برای روسیه و حامیانش سنگینتر میشود.
کمی بیش از یک ماه قبل از آن نیز قاسم جومارت توکایف (Kassym-Jomart Tokayev)، رئیسجمهور قزاقستان و متحد روسیه، در دیداری در سیبری پیامی به همین اندازه صریح به پوتین داد. توکایف گفت از کشورهای زیادی میشنود که میپرسند چرا روسیه همچنان این جنگ را ادامه میدهد. او به پوتین گفت: «ماهیت این درگیری برای خیلیها، از جمله خود ما، کاملاً روشن نیست.»
این سرزنشها در حالی مطرح میشود که پیامدهای دردناک جنگ در داخل و خارج روسیه روزبهروز بیشتر حس میشود. پیشرویهای کرملین در شرق اوکراین، با وجود تلفات سنگین نیروهایش، تا حد زیادی متوقف شده است. از سوی دیگر، اوکراین با حملات تقریباً روزانه به برخی از بزرگترین پالایشگاهها و انبارهای بزرگترین فروشگاه اینترنتی روسیه، پیوسته هزینهها را برای مسکو بالا میبرد. وقتی جان راتکلیف (John Ratcliffe)، رئیس CIA، ماه گذشته به مسکو سفر کرد، یکی از پیامهایش برای رهبر روسیه این بود: وقت بازگشت به میز مذاکره است.
شرکای روسیه هم از تبعات جنگ آسیب دیدهاند. هند از سوی غرب تحت فشار بوده تا خرید نفت از مسکو را متوقف کند. حمله موشکی روسیه به یک کشتی باری در دریای سیاه در ماه ژوئیه، جان چهار خدمه هندی را گرفت. ناامنی در این آبها همچنین باعث اختلال در خط لوله Caspian Pipeline Consortium شده است؛ خط لولهای که قزاقستان برای صادرات نفت خود به آن وابسته است.
هانا نوته (Hanna Notte)، مدیر بخش اوراسیا در James Martin Center for Nonproliferation Studies گفت: «این نگرانی رو به افزایش است که گسترش درگیریها دامنگیر دیگر کشورها و اقتصاد آنها هم بشود.»
مسکو تلاش کرده روابط عمیقتری با دهلی نو بسازد؛ کشوری که سالها خریدار وفادار نفت و سلاح روسیه بوده است. با این حال، وابستگی هند به نفت خام روسیه خشم واشنگتن را به همراه داشت. پرزیدنت ترامپ سال گذشته با وضع اقداماتی که تعرفهها علیه هند را تا ۵۰٪ افزایش داد، دهلی نو را به دلیل این خریدها هدف قرار داد.
سخنان اخیر مودی همچنین این پیام را به شرکای غربی هند داد که او متوجه نگرانیهای آنها هست؛ آن هم در شرایطی که هند آماده میزبانی اجلاس کشورهای Brics میشود، گروهی شامل روسیه، چین و برزیل که چالشی در برابر نظم تحت رهبری غرب دانسته میشود.
سریرام چولیا (Sreeram Chaulia)، استاد و رئیس Jindal School of International Affairs در سونیپات هند گفت: هند میخواهد «شرکای غربیاش بدانند که اگرچه شاید نفت یا سلاح بیشتری از روسیه بخرد، اما در نهایت ما با جنگی که آنها راه انداختهاند موافق نیستیم.»
انتقادهای کشورهای اقماری سابق شوروی نشاندهنده کاهش نفوذ مسکو در آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی است. شرکتهای آمریکایی سرمایهگذاری سنگینی در کشورهایی مانند قزاقستان و ارمنستان انجام دادهاند و به آنها جایگزینی در برابر وابستگی به روسیه دادهاند.
تصمیم توکایف برای بیان این انتقادها در ژوئیه، پس از آن گرفته شد که حملات پهپادی به CPC آسیب زد و شرکتهای کشتیرانی را از بارگیری در پایانه این خط لوله در نووروسیسک در سواحل دریای سیاه روسیه منصرف کرد. تیمور عمروف (Temur Umarov)، پژوهشگر Carnegie Russia Eurasia Center گفت شرکتهای نفتی آمریکایی عضو این کنسرسیوم، از جمله زیرمجموعههای Chevron و ExxonMobil، احتمالاً نارضایتی خود از این تأخیرها را به قزاقستان اعلام کردهاند.
او گفت: «برای توکایف دلیل اصلی، فشار غرب بود.»
شرکت Chevron به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد. شرکت ExxonMobil هم اعلام کرد از توکایف نخواسته بود درباره جنگ با پوتین روبهرو شود.
موضعگیری علنی ارمنستان علیه پوتین نیز در چارچوب فاصله گرفتن گستردهتر این جمهوری سابق شوروی از روسیه رخ داده است؛ کشوری که بیش از ۱۰۰ سال به شکل متناوب زیر سلطه مسکو بود. ارمنستان از این که مسکو در جریان حمله سال ۲۰۲۳ آذربایجان به منطقه مورد مناقشه قرهباغ کوهستانی، از نیروهای حافظ صلح خود برای جلوگیری از خونریزی استفاده نکرد، ابراز نارضایتی کرده است.
سال گذشته ترامپ میزبان رهبران ارمنستان و آذربایجان در کاخ سفید بود تا یک توافق صلح را نهایی کنند؛ توافقی که همراه با سرمایهگذاری جدید آمریکا در ارمنستان، از جمله یک مرکز داده (data center) است.
نوته گفت: «این تصور وجود دارد که دست روسها در اوکراین بند است، و همین موضوع به این کشورها جسارت میدهد که در انتقاد از مسکو دست بازتری داشته باشند.»
Copyright ©2026 Dow Jones & Company, Inc. کلیه حقوق محفوظ است. 87990cbe856818d5eddac44c7b1cdeb8
توماس گروو رئیس دفتر The Wall Street Journal در روسیه است. او که قبلاً در مسکو مستقر بود، بیش از ۱۰ سال است درباره روسیه و همچنین آسیای مرکزی و قفقاز گزارش تهیه میکند. او به عنوان خبرنگار اروپای مرکزی و شرقی WSJ و پیش از آن به عنوان خبرنگار آزاد و گزارشگر در استانبول برای خبرگزاری Reuters کار کرده است. او در حال حاضر از ورشو گزارش میدهد.
تریپتی لاهیری رئیس دفتر آسیای جنوبی The Wall Street Journal است و بر تیمی از خبرنگاران نظارت دارد که رویدادهای تجاری، سیاسی و فناوری منطقه را پوشش میدهند. او پیش از این دبیر بخش آسیا در Quartz بود و تیمی متمرکز بر چین و هنگکنگ را هدایت میکرد. پیش از آن نیز از دفتر The Journal در دهلی نو موضوعات مختلفی را از جمله خشونت علیه زنان در هند و حوادث کارخانههای پوشاک در بنگلادش پوشش میداد و به راهاندازی وبلاگ هند این روزنامه کمک کرد.
او همچنین نویسنده کتاب «Maid in India» درباره مهاجرت و نابرابری در هند است.